پلی بک چیست ؟

منظور از پلی بک چیست ؟

مطمئناً خیلی از شما اصطلاح پلی بک (Play Back) به گوشتان خورده و ممکن است یک شناخت نسبی از آن نیز داشته باشید. در رابطه با پلی بک می توان گفت که یک اصطلاح متداول در حوزه موسیقی است و به شرایطی گفته می شود که در زمان اجرای یک قطعه هنری، همزمان دو صدا به گوش شنونده برسد؛ بدین صورت که همزمان با اجرای زنده، یک صدای دیگر که از قبل ضبط شده است با حجم ضعیف تری پخش می گردد. پلی بک با توجه به نحوه اجرا و کیفیت آن حالات های مختلفی دارد و علاوه بر موسیقی در حوزه های کاری دیگر نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

امروزه در ایران از پلی بک استفاده های زیادی می شود که از رایج ترین آنها می توان به استفاده از آن توسط خوانندگان در هنگام اجرای زنده بر روی صحنه اشاره کرد؛ هر چند که ممکن است این کار زیاد باب میل طرفداران آنها و علاقه مندان به موسیقی نباشد. در ادامه این مطلب و جهت آشنایی هر چه بهتر شما مخاطبان با مفهوم پلی بک و افزایش سطح آگاهی شما در این زمینه قصد داریم ضمن معرفی اصطلاح پلی بک (Play Back) به فرق آن با ضبط صدا و بازخوانی بپردازیم و در ادامه به کاربردهای مختلف پلی بک، فاکتورهای تأثیرگذار بر کیفیت آن و اجرای پلی بک در ایران اشاره کنیم.

فیلمی از پلی بک لو رفته از حمید هیراد که گفته شده به علت بیماری امکان اجرای زنده در کنسرت را نداشته

معرفی پلی بک (Play Back)

پلی بک یک اصطلاح رایج در زمینه موسیقی است و به حالتی گفته می شود که در آن به هنگام اجرای موسیقی به جای یک صدا، دو صدا شنیده می شود. در بررسی این صداها می توان گفت که صدای اول همان صدای خواننده در حال اجرا بوده و صدای دوم نیز صدای ضبط شده از خواننده است که در هنگام اجرای زنده مجدداً پخش می شود. همین مسئله در مورد اجرای موسیقی نیز دیده می شود که در هنگام اجرا دو صدا به گوش مخاطبان می رسد. صدای اول صدای ضبط شده از موسیقی است که از قبل آماده شده و در هنگام اجرا پخش می شود و صدای دوم نیز مربوط به اجرای آن بر روی صحنه است. در برخی مواقع فقط صدای موسیقی ضبط شده از اسپیکرها پخش می شوند و خواننده و نوازندگان فقط وانمود می کنند که دارند قطعه مورد نظر را اجرا می نمایند.

البته اجرای پلی بک (Play Back) درجات مختلفی دارد که در هر کدام از آنها از کیفیت خاصی از پلی بک در اجرای زنده استفاده می شود. اگر چه اجرای پلی بک قطعه موسیقی به ارائه هر چه بهتر آن توسط عوامل اجرایی کمک زیادی می کند و کیفیت صدا و اتمسفر بهتری به محل اجرا می بخشد، با این وجود این کار زیاد باب میل مخاطبان و طرفداران هنر موسیقی نبوده و در بسیاری از مواقع با مخالفت و نارضایتی آنها نیز همراه خواهد بود. البته این حق را باید به طرفداران موسیقی داد که پس از تهیه بلیت کنسرت و صرف زمان و هزینه برای این کار، صدای اصلی و زنده خواننده را گوش کنند و تنها به یک صدای ضبط شده از قبل اکتفا ننمایند. قبل از آنکه به سراغت ادامه مطلب بروید شما را به اهنگ بی کلام شادمهر دعوت می کنیم.

فرق پلی بک (Play Back) با ضبط صدا

پلی بک و ضبط صدا با وجود ارتباط نزدیکی که با هم دارند دو مقوله جدا از هم در موسیقی هستند. در مورد ارتباط این دو مقوله می توان گفت که کیفیت ضبط صدا می تواند تأثیر بسیاری بر کیفیت پلی بک داشته باشد. به عبارت دیگر جهت اجرای یک پلی بک با کیفیت، به یک ضبط صدای با کیفیت و به دور از هر گونه نویز و اعوجاج نیاز است. علاوه بر کیفیت صدا، حجم صدای ضبط شده نیز می تواند بر کیفیت پلی بک تأثیرگذار باشد و به همین دلیل استفاده از صداهای با حجم بالا می تواند به ساخت یک پلی بک با کیفیت کمک زیادی کند. البته امکان بالا بردن حجم صدا در بسیاری از نرم افزارهای آهنگسازی از طریق یک پیچ کنترل مجزا یا دکمه وجود دارد که نوازنده می تواند حجم صدای ضبط شده را بر اساس مقدار مورد نیاز تنظیم کند.

یک پلی بک باید دقیقا مثل یک آهنگ تازه ساخته شده که با حوصله و علم و قواعد هارمونی ها و فرکانس سازها و …(قواعد راهنمای تنظیم) تنظیم شده است باشد

فرق پلی بک (Play Back) و لب خوانی

در بسیاری از اجراها، خوانندگان و نوازندگان از صداهایی که از قبل ضبط شده است برای اجراهای زنده خود استفاده می کنند. بدین صورت که اعضای گروه همگی میکروفون های خود را خاموش کرده و صدای آهنگ از اسپیکرهای محل اجرا به صورت پلی بک پخش می شود. در چنین حالتی اعضای گروه با توجه به پلی بک (Play Back) پخش شده سعی می کنند لب خوانی درست و دقیقی از قطعه ارائه شده داشته باشند که به این کار در اصطلاح لب خوانی می گویند.

البته با توجه به طولانی بودن زمان اجرا در کنسرت ها و پیچیده بودن فرایند کاری آن، امکان اجرای لب خوانی به طور درست و دقیق مطابق با پلی بک پخش شده وجود ندارد و حضار و شنوندگان در نهایت به لب خوانی اعضای گروه در اجرای زنده پی خواهند بود که این مسئله می تواند با آزرده خاطری حضار و طرفداران آنها همراه باشد. از طرف دیگر این موضوع می تواند بر وجهه هنری خواننده به خاطر این نوع از اجرا تأثیر منفی داشته باشد. اگر شما هم علاقمند به خواننده محبوب شکیلا هستید پیشنهاد می کنم آهنگ بی‌کلام امشب در سر شوری دارم شکیلا رو از دست ندید.

وب سایت lenovo تعریف جالبی از پلی بک در سایت خود کرده است که پیشنهاد می کنیم آن را با دقت مطالعه کنید؛ پلی بک به چه معناست؟
در حوزه فناوری، “پلی بک” به فرآیند بازتولید یا پخش داده های ضبط شده قبلی مانند صدا، تصویر یا هر شکل دیگری از رسانه دیجیتال اطلاق می شود.

کاربرد مختلف پلی‌ بک (Play Back) 

امروزه کاربرد پلی بک فقط مختص به حوزه موسیقی نبوده و از این تکنیک در دیگر حوزه ها مانند سینما و اجراهای خیابانی نیز استفاده می شود که در ادامه به بررسی بیشتر هر کدام از آنها خواهیم پرداخت.

کاربرد پلی بک (Play Back) در موسیقی

از کاربردهای متداول پلی بک می توان به استفاده از آن در موسیقی اشاره کرد که به صورت گسترده در این حوزه کاری مورد استفاده قرار می گیرد. اگر چه استفاده از این تکنیک در اجرای زنده موسیقی می تواند با نارضایتی و تنفر طرفداران همراه باشد، ولی استفاده از آن با حجم صدای پایین می تواند به افزایش حجم صدای تولید شده و ایجاد یک اتمسفر مناسب در اجرا کمک زیادی کند.

البته میزان کیفیت و اثربخشی پلی بک (Play Back) در اجراهای زنده بستگی به میزان مهارت و تسلط موزیسین در اجرای میکس و مستر آن دارد. همچنین در حوزه موسیقی از این تکنیک به صورت متداول در تمرین های گروهی و جلسات تمرینی نیز استفاده می شود. بدین صورت که ابتدا پلی بک قطعه موسیقی از طریق اسپیکرهای موجود در سالن پخش می شود و هنرجویان نیز از روی پلی بک به اجرای قطعه مورد نظر می پردازند.

وب سایت tenzumusic در خصوص پلی بک در ایران گفته ؛ در بسیاری از شرایط، نوازنده و خواننده روی استیج و محل اجرا، میکروفن‌های خود را خاموش کرده اند و صدای در حال پخش از اسپیکر، صدای پلی بک است.

کاربرد پلی بک (Play Back) در سینما

از دیگر کاربردهای پلی بک می توان به استفاده از آن در حوزه سینما اشاره کرد که از این تکنیک معمولاً برای ایجاد صداهای پس زمینه خنثی در صحنه های فیلم استفاده می شود که اتمسفر خاصی را به صحنه مورد نظر منتقل می کند. در تولید صحنه های فیلم ابتدا صدای پلی بک میکس شده و پس از آن تصویر بر اساس زمان بندی تعیین شده اجرا می گردد. قبل از آنکه به ادامه مطلب بپردازید پیشنهاد می کنیم که اهنگ دست من نیست تو عزیز جونمی بی کلام را حتما گوش کنید و به دوستان خود معرفی کنید.

کاربرد پلی بک (Play Back) در اجراهای خیابانی

از دیگر کاربردهای پلی بک می توان به استفاده از آن در اجراهای خیابانی اشاره کرد که تأثیر زیادی بر نحوه ارائه و بهبود کیفیت صدا در این اجراها خواهد داشت. همچنین از این تکنیک می توان در اجراهای جشن های مناسبتی نیز استفاده کرد؛ چرا که در چنین اجراهایی معمولاً از تجهیزات صوتی با کیفیت پایین استفاده می شود که تکنیک پلی بک می تواند به افزایش کیفیت اجرا و کیفیت صدا در آنها کمک زیادی کند.

فاکتورهای تأثیرگذار بر کیفیت پلی بک (Play Back)

عوامل و فاکتورهای مختلفی وجود دارد که می تواند بر کیفیت پلی بک تأثیرگذار باشد که از جمله آنها می توان به فاکتور پیوستگی صدا، حجم و کیفیت صدای ضبط شده و نحوه میکس و مستر اشاره کرد که در ادامه به بررسی بیشتر آنها خواهیم پرداخت.

تأثیر فاکتور پیوستگی صدا بر پلی بک (Play Back)

پیوستگی صدا فاکتور مهم دیگری است که می تواند بر کیفیت پلی بک تولید شده تأثیرگذار باشد. منظور از پیوستگی صدا این است که حجم صدا در کل زمان ضبط یکسان باشد و در بخش هایی از قطعه ضبط شده حجم صدا از دیگر بخش های آن بالاتر یا پایین تر نگردد. تغییر ناگهانی ولوم صدا در هنگام ضبط و وجود هر گونه ناپیوستگی در آن می تواند با شدت بیشتری در بخش پلی بک نمایان شود و از کیفیت آن بکاهد. بر همین اساس برای ساخت پلی بک لازم است از صدایی با حجم یکسان و پیوسته استفاده شود.  برای آهنگ بی‌کلام ترانه های معروف ایرانی می توانید به لینک مربوطه مراجعه نمایید.

تأثیر حجم و کیفیت صدای ضبط بر پلی بک (Play Back)

حجم و کیفیت صدای ضبط شده از دیگر فاکتورهای مهمی هستند که می توانند بر کیفیت نهایی پلی بک تأثیرگذار باشند. چنان چه حجم صدا یا به اصطلاح ولوم صدا مناسب باشد دیگر نیازی نیست نوازنده سیگنال تولیدی را تقویت یا بوست نماید و امکان استفاده از صدای اصلی بر روی پلی بک به آسانی وجود دارد. حال چنان چه صدای ضبط شده از حجم یا ولوم کافی برخوردار نباشد نوازنده مجبور خواهد بود آن را تقویت نماید که این مسئله بر کیفیت صدای پلی بک (Play Back) تأثیرگذار خواهد بود و باعث ایجاد اعوجاج و نویز در آن می شود.

فاکتور دیگر در این زمینه کیفیت صدای ضبط شده بوده که آن هم مانند حجم صدا بر کیفیت پلی بک (Play Back) تأثیرگذار خواهد بود. هر چه شفافیت و کیفیت صدای ضبط شده بهتر باشد کیفیت پلی بک نیز بالاتر خواهد بود. عوامل مختلفی چون اعوجاج صدا در ضبط آن، بریدگی صدا، نویز محیط و غیره می توانند بر کیفیت صدای ضبط شده تأثیرگذار باشند که هر کدام از این عوامل در صورت عدم رفع می توانند با شدت بیشتری در بخش پلی بک نمایان شوند. بر همین اساس لازم است هر گونه نویز و اعوجاج ایجاد شده در صدا در هنگام ضبط از طریق نرم افزارهای آهنگسازی پالایش شود و سبب در بخش پلی بک مورد استفاده قرار گیرد.

افراد تنها زمانی از اجرای پلی بک یک قطعه موسیقی لذت می‌برند که باکیفیت باشد. آنچه موجب افزایش کیفیت پلی بک می‌شود تنظیم خوب ارکستر و سازها و… است.

تأثیر میکس و مستر بر پلی بک (Play Back)

از فاکتورهای مؤثر بر کیفیت پلی بک می توان به میکس و مستر مناسب اشاره کرده که تأثیر زیادی بر اجرای درست و صحیح پلی بک دارد. خروجی پلی بک و کیفیت نهایی آن تا حدودی بستگی به بالانس میکس و مستر قطعه دارد که هر چه بالانس این کار مناسب تر باشد پلی بک از کیفیت قابل قبول تری برخوردار است. در طرف مقابل وجود هر گونه ایراد در بخش میکس و مستر می تواند اثر شدیدتری از خود در بخش پلی بک نشان دهد. به عنوان مثال وجود هر گونه پرش صدا و اعوجاج در بخش میکس و مستر می تواند در بخش پلی بک با شدت بیشتری نمایان شود و از کیفیت آن بکاهد.

بررسی اجرای پلی بک (Play Back) در ایران

این روزها از پلی بک در بخش های مختلف موسیقی استفاده می شود که از جمله موارد استفاده از آن در موسیقی حال حاضر ایران می توان به استفاده خوانندگان از قطعات موسیقی از قبل ضبط شده در اجراهای زنده اشاره کرد. البته این مسئله معمولاً با نارضایتی تماشاگران و افراد حاضر در اجراهای زنده همراه خواهد بود و از نظر علاقه مندان به موسیقی نیز امری ناخوشایند است. شاید دلیل موضوع عدم استفاده درست از پلی بک در اجراهای زنده در ایران باشد؛ چرا که پلی بک باید به گونه ای اجرا شود که شنونده نتواند در حین اجرای زنده آن را احساس کند.

در چنین حالتی مهارت و هنر موزیسین در ارائه یک میکس و مستر مناسب برای قطعه هنری می تواند بسیار مؤثر و راهگشا باشد.  حال چنان چه شنونده در همان ابتدای اجرای پلی بک (Play Back) به این موضوع در اجرا پی ببرد نشان از ضعف موزیسین در اجرای پلی بک یا ناهماهنگی اعضای گروه در اجرای آن است. البته کاربرد پلی بک در ایران فقط محدود به اجراهای زنده و استفاده در کنسرت ها نبوده و از این تکنیک در سینما نیز به صورت متداول استفاده می شود.

تدوین گرها با استفاده از پلی بک (Play Back) در صحنه های سینمایی به خلق ویژوال های جالبی می پردازند که می تواند برای بیننده جذاب شود. اگر چه این فرایند در برخی حالات با افت کیفیت صدا همراه بوده ولی در بیشتر اوقات به افزایش کیفیت کلی صدا نیز کمک زیادی می کند. البته در ایران این مفهوم به اشتباه جا افتاده است که به قطعه موسیقی بدون وکال خواننده، پلی بک خواننده گفته می شود، در حالی که به این قطعات موسیقی که وکال خواننده در آن حذف شده به اصطلاح موسیقی بدون وکال یا اینسترومنتال می گویند.